|
تاریخچه ی ورود کتاب های تن تن
به ایران:
انتشارت یونیورسال ،
به مدیریت آقای ماردیک بوقوسیان ، برای
نوجوانان دهه ی چهل و پنجاه شمسی ، نام آشنایی ست. ناشری که
برای نخستین بار در ایران ، اقدام به ترجمه و چاپ کتاب های
کمیک استریپ و تمام رنگی نمود. از کتاب های آموزشی مانند "نفت"
 و "عظمت بازیافته" تا "ماجراهای تن تن و میلو" ، "آستریکس و
اوبلیکس" و ...
نخستین کتاب های تن تن که در سال
1350 توسط انتشارات یونیورسال چاپ شدند عبارت اند از "هدف کره ی
ماه" و "جزیره ی سیاه". این دو کتاب با اندازه ای بزرگ و ظاهری
جذاب ، عناوینی کنجکاو کننده و قیمت نسبتا" مناسب (15 تومان)
با استقبال شدید کودکان و نوجوانان ایرانی مواجه شدند. جذابیت
داستان ها ، نقاشی های خیره کننده ، ترجمه ی زیبا و روان خسرو
سمیعی و پخش کارتون های تن تن از تلوزیون ، کافی بود تا ناشر ،
علی رغم هزینه و مشکلات فنی ، طی سال های بعد ، کتاب های دیگری
از مجموعه ی ماجراهای تن تن و میلو را روانه ی بازار گرداند.
انتشارات یونیورسال تا سال 1356 ، 13 عنوان از ماجراها ی
تن تن و میلو را به چاپ رساند و مدتی قبل از انقلاب ، فعالیت
خود را متوقف نمود.
در سال های آغازین بعد از
انقلاب، انتشارات ونوس شروع به چاپ برخی از عناوین تن تن نمود
که توسط ی ونیورسال
ارائه نشده بودند. کتاب های ونوس ، با کاغذی خوب ، اما کیفیت
چاپ ضعیف و ترجمه ی نا امید کننده اسمردیس (از روی
متن انگلیسی) ، به هیچ و جه با کتاب های یونیورسال قابل مقایسه
نبودند اما تشنگی هزاران تن تن خوان برای ادامه ی سفر پر
ماجرای خود در کنار تن تن و کاپیتان هادوک و همراهان ، کافی
بود تا از کتب این ناشر نیز استقبال شود.
در این میان گهگداری برخی کتاب های تن تن (یا دیگر آثار هرژه)
از طرف ناشرانی چون اورانوس ، ارغوان و... غالبا" با ترجمه ی
اسمردیس ، و به تعداد کم در بازار به چشم می خوردند.
سال های آتی سال های قحطی تن تن
بود! عدم رغبت ناشران به چاپ اینگونه کتاب های پرهزینه ، مذموم
شناخته شدن ماجراهای تن تن توسط گروهی به دلایل نا معلوم و ...
همگی دست به دست هم دادند تا بسیاری کوله باره نوجوانی و جوانی
خود را با حسرت چند ساعت" تن تن تازه" ببندند و وارد بزرگسالی
شوند.
اما در سال 1371 جرقه ی امیدی در دل تن تن
خوان ها به وجود آمد. برنامه ی کودک و نوجوان شبکه ی اول سیما
، در چند روز پیاپی اقدام به پخش تیتراژ مجموعه ی کارتونی
ماجراهای تن تن (سری جدید) نمود و پخش آن را مژده داد. اما
به این وعده بسیار دیر وفا شد! 5 سال بعد ، این مجموعه (که
ظاهرا" در دوبله ی آن تجدید نظر شده بود) با عنوان "ماجراهای
خبرنگار جوان" پخش شد. نام تن تن به طور کلی از گفتار ها حذف
شده و وی همه جا خود را خبرنگار معرفی می کند. هادوک فقط
کاپیتان است و تورنسل فقط پروفسور. هر جا که تن تن ، میلو را
بغل می کند حذف می شود و...
ظرف چند سال بعد ، هر از گاهی
برخی کتاب های تن تن (که مشخصا" از روی نسخه های ونوس آفست شده
بودند) در بازار یافت می شد. ظاهرا" وقت آن رسیده بود که تن تن
و دوستانش ، به عنوان شخصیت های داستانی ، که تنها
تلاش ، شجاعت و دوستی را به کودکان می آموزند و برای بزرگسالان
نیز ، پیام آور چیزی نیستند جز شادی ، دوباره به میان ایرانیان
بازگردند.
و این اتفاق افتاد! سال 1379 ،
انتشارات تاریخ و فرهنگ (و در ادامه رایحه ی اندیشه)
اقد ام
به چاپ متوالی تمامی ماجراهای تن تن (از تن تن در روسیه تا هنر
الفبا) نمود. کیفیت چاپ این مجموعه نسبتا" خوب و ترجمه های آن
روان به حساب می آیند (هر چند از روی متن انگلیسی هستند) ولی
به هر حال سانسور متن و تصویر ، گریبان این کتاب ها را نیز رها
نکرد.در اثر استقبال بازار از کتاب
های این ناشر ، دیگر ناشران نیز شروع به چاپ کتاب های تن تن و
دیگر کمیک استریپ های معروف نمودند. آستریکس و اوبلیکس ، لوک
خوش شانس ، ژو ، زت و ژوکو و... از این دسته به حساب می آیند.
برخی ناشران مانند زرین ، فقط کتاب های ونوس را (البته در
ابتدای کار) تجدید چاپ نمودند و برخی مانند نشر لک لک
به کیفیت کار خود بها دادند.
اگر چه پس از مدتی ، تب انتشار
کمیک استریپ فرو نشست اما تن تن ، همچنان پا برجا مانده! هنوز
در گوشه و کنار ، تن تن های دست دوم یونیورسال با
قیمت های معمولی تا بسیار بالا ، دست به دست می گردند و برای
بسیاری ، زخم نوستالژی سال های کودکی ، فقط با مرحم کنج کاوی
های تن تن ، پرخاشگری هادوک و حماقت های نابغه ای چون تورنسل
تسکین می یابد!
در پایان لازم است به این نکته
اشاره کنم که تحقیق جامعی در باره ی تن تن در ایران ، توسط
دوست عزیز بلژیکی من آقای ژوزف فان امپ انجام شده که در
برگیرنده ی مطالب مستند و جالب بسیاری (با عکس ، مدارک و...)
می باشد. این تحقیق (که بنده به صورت دوستانه در آن همکاری
داشته ام) در آینده ی نزدیک به زبان های هلندی و انگلیسی منتشر
خواهد شد و اخبار آن از طریق این سایت به اطلاع خواهد رسید. |
